پیدا و پنهان حاج عماد

از چه‌گوارا تا مغنیه و همه اسطوره‌های عالم سیاست كاریزما بوده‌اند و قدرت‌شان را نه از جامعه كه از خود می‌گرفتند. اگر چه‌گوارا اخلاق مادی را با سیاست پیوند زد، اما سال‌ها پس از مرگ وی در خاورمیانه كسی پیدا شد تا همچون او اسطوره شود ولی این بار اخلاق مذهبی را جانشین مرام كمونیستی كند تا دیگر از میراث ماكیاولی هیچ چیز باقی نماند، چرا كه او هم اسطوره بود و هم مظهری از پیوند اخلاق و سیاست.

هادی خسرو شاهین:

چه‌گوارای خاورمیانه ترور شد. چرا كه جهان توان تحمل چریك‌های پنهان از دیده‌ها را ندارد. آنها فقط چهره پنهان دارند و در خفا به رویاهایشان رنگ واقعیت می‌زنند. انقلاب راه می‌اندازند، شورش می‌آفرینند، سازمان می‌سازند و همه را هم پشت پرده انجام می‌دهند تا برخلاف رویایشان، خدمت به جامعه و جمعیت، مظهر و نمونه‌ای از قدرت و فردیت باشند. آنها اینچنین تبدیل به اسطوره می‌شوند.

از چه‌گوارا تا مغنیه و همه اسطوره‌های عالم سیاست كاریزما بوده‌اند و قدرت‌شان را نه از جامعه كه از خود می‌گرفتند. منابع قدرت آنها بر ویژگی‌های فردی و شخصیتی‌شان استوار بود. اسطوره‌های عالم سیاست هر آنچه ماكیاولی بافته بود، پنبه كردند تا اخلاق و سیاست با یكدیگر عجین شوند. اگر چه‌گوارا اخلاق مادی را با سیاست پیوند زد، اما سال‌ها پس از مرگ وی در خاورمیانه كسی پیدا شد تا همچون او اسطوره شود ولی این بار اخلاق مذهبی را جانشین مرام كمونیستی كند تا دیگر از میراث ماكیاولی هیچ چیز باقی نماند، چرا كه او هم اسطوره بود و هم مظهری از پیوند اخلاق و سیاست.

پیشینه مغنیه
عماد مغنیه از زمان كودكی طعم ظلم به شیعیان لبنان را چشید. هم محل زندگی‌اش «طیردبا» با فقر پیوند خورده بود و هم خانواده‌ای كه در آن متولد شده بود. چنین خاستگاهی خود به خود عماد را به سمت سیاست كشاند. پیشینه مذهبی خانواده‌اش نیز به او یاری رساند تا پیوند سیاست و اخلاق در مراحل بعدی فعالیت‌های سیاسی‌اش امكانپذیر شود. او از همان دوران نوجوانی فعالیت سیاسی و نظامی را آغاز كرد. در 13 سالگی محافظ یاسر عرفات بود و تا پایان حیات ابوعمار پیوندهای عاطفی‌اش را با بنیانگذار سازمان آزادی‌بخش فلسطین حفظ كرد.

همین رابطه عاطفی نیز باعث شد كه او در دوران انزوای عرفات و ناامیدی از روند صلح به سراغش برود و با ابتكاراتش در حوزه نظامی به چریك پیر روحیه دهد. شاید به همین دلیل هم باشد كه مغنیه را بنیانگذار كتائب شهدای الاقصی می‌خوانند. چه‌گوارای خاورمیانه پس از پایان جنگ‌های داخلی لبنان فقط یك بار در ملاء عام ظاهر شد و آن هم به دلیل شركت در مراسم تشییع جنازه برادرش فواد در سال 1994 بود. پس از آن تاریخ دیگر كسی عماد را ندید. مغنیه پس از سال 1994 را باید سیدحسن نصرالله نظامی خواند. هم او بود كه در جنگ 33 روزه با اسرائیل، عامل پیروزی حزب‌الله شد.

او به جز فرانسوی، فارسی را سلیس صحبت می‌كرد. به همین دلیل وفاداری‌اش به ایران هم در ظاهرش عیان بود و هم در رفتارش. عماد از آیت‌الله خامنه‌ای تقلید می‌كرد و این موضوع خود به خود روابط عاطفی میان او و ایران را مستحكم كرده بود. چهره پنهان حزب‌الله میان لبنان، سوریه و ایران در گردش بود، دائما جایش را تغییر می‌داد تا دشمنانش در طرح ترور او كامیاب نشوند. او خود جمله معروفی در خصوص تعقیب و گریز با آمریكا دارد: «آمریكایی‌ها فكر می‌كنند، هر اتفاقی در دنیا رخ می‌دهد من در آن دست دارم. اگر اینگونه باشد، خیلی خوب است.» پس از ترورش نیز شیعیان در سراسر خاورمیانه به سوگش نشستند. مقتدی صدر در عراق سه روز عزای عمومی اعلام كرد و همچنین فلسطینی‌ها – به خصوص جنبش فتح – برای او سنگ تمام گذاشتند.

چگونه مغنیه ترور شد؟
عده‌ای معتقدند كه آمریكا و اسرائیل بدون كمك برخی دولت‌های منطقه هیچ‌گاه قادر نبودند مغنیه را ترور كنند. اما انگشت اتهام به سوی چه كسی است؟ پاسخ عرب‌ها به این سوال متفاوت است. ولی آنچه مسلم است پای كشورهایی در این عملیات است كه هم با حزب‌الله مشكل دارند و هم با نقش منطقه‌ای ایران در خاورمیانه. اردن محتمل‌ترین گزینه است. اگر این احتمال را جدی بگیریم، آن وقت باید به این سوال پاسخ دهیم كه چگونه اردن توانست رد پایی از مغنیه پیدا كند. پاسخ به این سوال چندان آسان نیست.

شاید اردنی‌ها توانسته بودند در بخش‌هایی از دستگاه استخبارات سوریه نفوذ كنند. در آن صورت هم امكان ردگیری مغنیه میسر بوده است و هم امكان برنامه‌ریزی ترور فرمانده نظامی حزب‌الله. كارشناسان مسائل تروریسم عملیات ترور مغنیه را پرهزینه می‌دانند. آنها معتقدند كه این عملیات حدود 10 تا 15 میلیون دلار هزینه داشته است. اگر چنین چیزی صحت داشته باشد، آن وقت باید به دنبال پشتیبانان ترور مالی مغنیه رفت. در این میان محتمل‌ترین گزینه عربستان سعودی و شخص بندربن سلطان است. چرا كه هر دو هر هم با سران حزب‌الله و هم با ایران تضاد داشته‌اند. عاملان ترور هركه باشند، یك چیز مسلم است. ترور عماد مغنیه شیعیان را در لبنان و منطقه رادیكال كرده است.